Zanim firma rozpocznie poszukiwania, powinna ustalić, jakich kompetencji potrzebuje. Innego doświadczenia wymaga wprowadzanie Scruma w nowym zespole, a innego praca z doświadczonymi specjalistami, których postępy blokują problemy organizacyjne. Sprawdź, czym zajmuje się Scrum Master, jakie wymagania warto uwzględnić w opisie stanowiska i jak ocenić kandydatów podczas rekrutacji. Możesz również pobrać gotowy wzór opisu stanowiska do wykorzystania przez HR i hiring managera.
Kim jest Scrum Master i kiedy firma go potrzebuje?
Scrum Master to osoba odpowiedzialna za prawidłowe stosowanie Scruma i efektywność zespołu scrumowego. Pomaga jego członkom rozumieć zasady tego podejścia, usuwać przeszkody i doskonalić sposób pracy. Sam Scrum to ramy pracy wykorzystywane do rozwiązywania złożonych problemów i rozwijania produktów. Zespół pracuje w krótkich cyklach, nazywanych sprintami, regularnie sprawdza rezultaty i dostosowuje dalsze działania do zdobytych informacji.
W Scrumie wyróżnia się trzy odpowiedzialności:
- Scrum Master – dba o prawidłowe stosowanie Scruma i skuteczność zespołu.
- Product Owner (właściciel produktu) – odpowiada za maksymalizację wartości produktu oraz skuteczne zarządzanie listą prac potrzebnych do jego rozwoju.
- Developerzy (deweloperzy) – osoby wykonujące pracę potrzebną do stworzenia kolejnych przyrostów produktu. W zespole IT mogą to być m.in. programiści, testerzy czy projektanci.
Wspólnie tworzą Scrum Team, czyli zespół scrumowy.
Jak ustalić, jakiego Scrum Mastera potrzebuje firma?
Przed rozpoczęciem rekrutacji warto przyjrzeć się problemom, które nowa osoba ma pomóc rozwiązać.
| Sytuacja w organizacji | Kompetencje szczególnie przydatne na stanowisku |
|---|---|
| Zespół dopiero zaczyna pracować w Scrumie | Przekazywanie wiedzy, prowadzenie warsztatów i rozwijanie samodzielności |
| Zespół regularnie nie osiąga celów sprintów | Diagnozowanie problemów, analiza sposobu pracy i wdrażanie usprawnień |
| Retrospektywy nie prowadzą do zmian | Facylitacja, praca z informacjami zwrotnymi i pomoc w realizacji ustaleń |
| Pracę blokują zależności między działami | Współpraca z interesariuszami i rozwiązywanie problemów organizacyjnych |
| Firma rozwija kilka zespołów produktowych | Doświadczenie w pracy z wieloma zespołami i złożonymi zależnościami |
Przykładowo firma poszukująca Scrum Mastera do współpracy z trzema zespołami powinna określić, jak dużego zaangażowania potrzebuje każdy z nich. Wspieranie trzech samodzielnych zespołów może wymagać innego podejścia niż praca z trzema zespołami, które dopiero uczą się Scruma.
Zakres obowiązków Scrum Mastera
Obowiązki Scrum Mastera obejmują trzy główne obszary: pracę z zespołem scrumowym, współpracę z właścicielem produktu oraz wspieranie organizacji w usuwaniu problemów utrudniających pracę.
Współpraca z zespołem scrumowym
Zespół scrumowy sam organizuje swoją pracę. Scrum Master pomaga jego członkom rozwijać tę umiejętność, nie przejmując podejmowania decyzji należących do zespołu.
Do jego podstawowych zadań należą:
- pomaganie zespołowi w rozumieniu i stosowaniu zasad oraz wartości Scruma,
- rozwijanie samodzielności i współpracy między specjalistami o różnych kompetencjach,
- wspieranie identyfikowania i usuwania przeszkód utrudniających pracę,
- facylitowanie trudnych rozmów i pomaganie w rozwiązywaniu konfliktów,
- dbanie o produktywność wydarzeń Scrum i przestrzeganie ich ram czasowych,
- wspieranie zespołu w tworzeniu wartościowych przyrostów produktu spełniających ustalone kryteria jakościowe.
Ważną częścią tej pracy jest rozpoznanie sytuacji, w których zespół potrzebuje pomocy, oraz takich, w których powinien samodzielnie dojść do rozwiązania.
Przykład: dwie osoby nie mogą uzgodnić sposobu wykonania zadania. Scrum Master może pomóc im przedstawić argumenty, omówić możliwe rozwiązania i wypracować porozumienie. Nie musi jednak sam rozstrzygać sporu.
Podobnie wygląda praca z przeszkodami. Scrum Master może zaangażować odpowiednie osoby, pomóc ustalić przyczyny opóźnienia lub ułatwić komunikację. Nie powinien natomiast stawać się jedyną osobą odpowiedzialną za rozwiązywanie wszystkich problemów zespołu.
Współpraca z Product Ownerem
Product Owner odpowiada za maksymalizację wartości produktu. Zarządza również Product Backlogiem, czyli uporządkowaną listą prac potrzebnych do jego rozwoju. Scrum Master pomaga właścicielowi produktu skutecznie wykonywać te zadania. Może wspierać komunikowanie celów, dobór technik zarządzania backlogiem, planowanie oraz współpracę z interesariuszami.
Przykład: zespół otrzymuje kolejne zadania, ale nie rozumie, jaki problem użytkownika mają rozwiązać. Scrum Master może pomóc zorganizować rozmowę z właścicielem produktu, aby wyjaśnić cel i oczekiwany rezultat.
Ostateczna odpowiedzialność za skuteczne zarządzanie backlogiem pozostaje jednak po stronie Product Ownera, nawet jeśli wykonanie części czynności powierza on innym osobom.
Współpraca z organizacją
Niektóre problemy zespołu wynikają ze sposobu działania całej firmy. Przykładem może być wieloetapowy proces zatwierdzania zmian, długie oczekiwanie na decyzję innego działu albo sprzeczne oczekiwania interesariuszy. Scrum Master pomaga rozpoznawać takie przeszkody i współpracuje z odpowiednimi osobami nad ich ograniczaniem. Może również szkolić pracowników, doradzać przy wdrażaniu Scruma i pomagać w usprawnianiu współpracy między działami. To szczególnie istotne w dużych organizacjach, gdzie skuteczność jednego zespołu zależy często od decyzji podejmowanych poza nim.
Jakie wydarzenia Scrum obejmuje ta rola?
Scrum przewiduje pięć wydarzeń. Sprint jest cyklem pracy trwającym maksymalnie miesiąc. W jego ramach odbywają się cztery pozostałe wydarzenia.
| Wydarzenie | Polski odpowiednik i cel |
|---|---|
| Sprint | Cykl pracy, podczas którego powstaje wartościowy przyrost produktu |
| Sprint Planning | Planowanie Sprintu – ustalenie celu, zakresu planowanych prac i sposobu ich wykonania |
| Daily Scrum | Codzienny Scrum – ocena postępów w realizacji Celu Sprintu i dostosowanie planu pracy |
| Sprint Review | Przegląd Sprintu – ocena wyników i omówienie dalszych działań z interesariuszami |
| Sprint Retrospective | Retrospektywa Sprintu – ustalenie sposobów poprawy jakości i skuteczności pracy |
Scrum Master odpowiada za to, aby wydarzenia się odbywały, były produktywne i mieściły się w wyznaczonych ramach czasowych. Nie oznacza to jednak, że musi osobiście prowadzić każde spotkanie.
Scrum Master a Project Manager, Product Owner i Agile Coach – najważniejsze różnice
W ogłoszeniach o pracę obowiązki Scrum Mastera bywają łączone z zadaniami kierownika projektu, właściciela produktu lub osoby odpowiedzialnej za wdrażanie zmian w całej firmie. Przed rozpoczęciem rekrutacji trzeba więc ustalić, jakie decyzje ma podejmować zatrudniona osoba i gdzie kończy się jej odpowiedzialność.
| Stanowisko | Główna odpowiedzialność |
|---|---|
| Scrum Master | Prawidłowe stosowanie Scruma i zwiększanie efektywności zespołu |
| Product Owner – właściciel produktu | Maksymalizacja wartości produktu i skuteczne zarządzanie backlogiem |
| Project Manager – kierownik projektu | Zarządzanie projektem zgodnie z zakresem przyjętym w organizacji, np. harmonogramem, budżetem i ryzykiem |
| Agile Coach – coach zwinnych sposobów pracy | Rozwijanie zwinnych metod pracy zespołów lub organizacji |
Scrum definiuje odpowiedzialności Scrum Mastera i Product Ownera. Nie określa natomiast odrębnych funkcji Project Managera ani Agile Coacha, dlatego zakres ich obowiązków może się różnić między firmami.
Czy Scrum Master może wykonywać obowiązki kierownika projektu?
Scrum nie wprowadza ogólnego zakazu łączenia tych funkcji. W mniejszych organizacjach jedna osoba może zajmować się również koordynowaniem projektu, przygotowywaniem raportów albo współpracą z zarządem. Trzeba jednak jasno określić, które obowiązki wynikają ze Scruma, a które są dodatkowymi zadaniami powierzonymi przez pracodawcę.
Szczególnej uwagi wymaga sytuacja, w której Scrum Master ma rozwijać samodzielność zespołu, a jednocześnie jednostronnie przydzielać pracę i kontrolować indywidualne wyniki jego członków. Takie oczekiwania mogą być ze sobą sprzeczne. Należy je wyjaśnić przed publikacją ogłoszenia, a nie dopiero podczas rozmów z kandydatami.
Komu podlega Scrum Master?
Scrum nie określa przełożonego służbowego Scrum Mastera. Zespół scrumowy nie ma wewnętrznej hierarchii, ale firma może posiadać własną strukturę zarządzania pracownikami. Dlatego w opisie stanowiska należy ustalić formalną podległość, najważniejsze relacje służbowe oraz sposób oceny pracy.
Wymagania i kompetencje Scrum Mastera
Znajomość Scruma jest podstawą, ale sama wiedza teoretyczna nie wystarczy. Scrum Master musi potrafić wykorzystać ją w sytuacjach, w których ludzie mają odmienne oczekiwania, pojawiają się konflikty lub brakuje informacji potrzebnych do podjęcia decyzji.
| Kompetencja | Jak przejawia się w pracy? |
|---|---|
| Znajomość Scruma | Rozumienie odpowiedzialności, wydarzeń, artefaktów i zasad pracy zespołu |
| Facylitacja | Prowadzenie spotkań i rozmów w sposób pomagający uczestnikom dojść do ustaleń |
| Coaching | Wspieranie innych w samodzielnym znajdowaniu rozwiązań |
| Rozwiązywanie konfliktów | Rozpoznawanie przyczyn napięć i prowadzenie konstruktywnej rozmowy |
| Diagnozowanie problemów | Szukanie przyczyn trudności zamiast reagowania wyłącznie na ich objawy |
| Współpraca z interesariuszami | Porozumiewanie się z osobami mającymi różne oczekiwania i zakresy odpowiedzialności |
| Doskonalenie sposobu pracy | Dobieranie usprawnień, wdrażanie ich i sprawdzanie rezultatów |
Poziom wymaganego doświadczenia powinien wynikać z rzeczywistych potrzeb organizacji, a nie wyłącznie z liczby lat przepracowanych na podobnym stanowisku.
Certyfikaty PSM i CSM – kiedy ich wymagać?
W polskich ofertach pracy spotyka się wymagania dotyczące certyfikatów Professional Scrum Master (PSM) oraz Certified ScrumMaster (CSM). Podejście pracodawców jest zróżnicowane. W niektórych rekrutacjach certyfikat stanowi wymóg konieczny, w innych jest tylko dodatkowym atutem. Posiadanie takiego dokumentu może pomóc potwierdzić znajomość Scruma, ale nie zastępuje umiejętności pracy z rzeczywistymi problemami zespołu. Jeśli firma chce wymagać certyfikatu, powinna określić, jakie rodzaje i poziomy akceptuje oraz dlaczego są potrzebne na danym stanowisku.
Jakich narzędzi i dodatkowych umiejętności warto oczekiwać?
W ogłoszeniach dotyczących Scrum Masterów często pojawiają się Jira, Confluence, Azure DevOps, znajomość Kanbanu oraz doświadczenie w pracy z metrykami zespołowymi. Nie są to jednak obowiązkowe wymagania wynikające ze Scruma. Przykładowo znajomość Jira może być potrzebna w firmie, która wykorzystuje ten system do zarządzania pracą. W innym zespole ważniejsze mogą okazać się umiejętności prowadzenia warsztatów i rozwiązywania konfliktów. Warto oddzielić wymagania niezbędne od tych, których nowa osoba może nauczyć się już po zatrudnieniu.
Jak oceniać skuteczność Scrum Mastera?
Nie ma jednego obowiązkowego zestawu wskaźników służących do oceny pracy Scrum Mastera. Można analizować m.in. to, czy zespół osiąga Cele Sprintów, jakie przeszkody powracają, czy wdrażane usprawnienia przynoszą efekty i jak zmienia się współpraca z innymi działami. Trzeba jednak uwzględnić, że wyniki te zależą od pracy całego zespołu i warunków organizacyjnych. Nie powinny być automatycznie traktowane jako indywidualne KPI Scrum Mastera. W jego ocenie ważne jest przede wszystkim to, czy trafnie rozpoznaje problemy, pomaga zespołowi w ich rozwiązywaniu i potrafi sprawdzić rezultaty podjętych działań.
Jak ocenić kandydata na Scrum Mastera podczas rekrutacji?
Pytania o definicje Scruma pozwalają sprawdzić podstawową wiedzę. Nie pokazują jednak, jak kandydat poradzi sobie z konfliktem, problemem organizacyjnym lub zespołem, który od kilku sprintów nie osiąga swoich celów. Dlatego warto uzupełnić rozmowę o zadanie sytuacyjne i wcześniej ustalić zasady jego oceny.
Zadanie rekrutacyjne: trzy sprinty bez osiągniętego celu
Sytuacja dla kandydata
Dołączasz do zespołu rozwijającego produkt cyfrowy. Praca odbywa się w dwutygodniowych sprintach.
Podczas pierwszych rozmów dowiadujesz się, że:
- od trzech sprintów zespół nie osiągnął Celu Sprintu;
- Daily Scrum trwa około 30 minut i polega głównie na raportowaniu statusów przełożonemu;
- właściciel produktu regularnie zgłasza pilne zadania w trakcie sprintu;
- retrospektywy kończą się ustaleniami, ale nikt nie sprawdza rezultatów ich wdrożenia.
Polecenie:
- Wskaż trzy informacje, których potrzebujesz przed postawieniem diagnozy.
- Wyjaśnij, z kim porozmawiasz w pierwszej kolejności i dlaczego.
- Zaproponuj dwa działania, których efekt można sprawdzić w kolejnym sprincie.
- Określ, po czym poznasz, że sytuacja zaczyna się poprawiać.
Kandydat może zadawać dodatkowe pytania. Umiejętność rozpoznania brakujących informacji również stanowi element oceny.
Jak ocenić odpowiedź kandydata?
Nie ma jednego prawidłowego rozwiązania zadania. Ważne jest to, czy kandydat szuka przyczyn problemu, rozumie podział odpowiedzialności w Scrumie i potrafi zaproponować konkretne działania oraz sposób sprawdzenia ich rezultatów. Aby ułatwić ocenę, przygotowaliśmy kartę oceny kandydata na Scrum Mastera. Znajdziesz w niej pięć kryteriów, skalę punktową, przykłady odpowiedzi oraz pytania pogłębiające. Dokument można wydrukować i wykorzystać podczas rozmowy rekrutacyjnej.
Opis stanowiska Scrum Master
Przed publikacją ogłoszenia HR i hiring manager powinni wspólnie określić cel stanowiska, zakres odpowiedzialności oraz wymagania wobec przyszłego pracownika. Przygotowaliśmy wzór opisu stanowiska Scrum Master, który można dostosować do potrzeb organizacji i wykorzystać podczas planowania rekrutacji. Dokument zawiera cel stanowiska, zakres obowiązków, wymagane kompetencje, zasady współpracy, granice odpowiedzialności oraz oczekiwane rezultaty pracy.