Czterodniowy tydzień pracy nie jest w Polsce obowiązkowy, ale firmy mogą już dziś stosować taki rozkład zgodnie z Kodeksem pracy. Nie zawsze oznacza on jednak 32 godziny przy zachowaniu dotychczasowego wynagrodzenia. Możliwe jest również rozłożenie 40-godzinnego tygodnia na cztery dłuższe zmiany. Od wybranego modelu zależy harmonogram, sposób rozliczania godzin i koszt zatrudnienia.
Spis treści
- Na czym polega czterodniowy tydzień pracy?
- Czy 4-dniowy tydzień pracy będzie obowiązkowy w Polsce?
- Co wiadomo o polskim pilotażu skróconego czasu pracy?
- Jakie są pierwsze wyniki pilotażu skróconego czasu pracy?
- Czy pracodawca może wprowadzić czterodniowy tydzień pracy już teraz?
- Jak przygotować firmę do krótszego tygodnia pracy?
- Ile kosztuje skrócenie tygodnia pracy?
Równolegle trwa rządowy pilotaż skróconego czasu pracy, obejmujący 78 pracodawców i blisko 5 tys. pracowników. Ministerstwo przedstawiło już pierwsze obserwacje, ale na końcowe wyniki trzeba jeszcze poczekać. Sprawdzamy, co wiadomo o programie, jakie rozwiązania dopuszcza Kodeks pracy i ile może kosztować ich wdrożenie.
Na czym polega czterodniowy tydzień pracy?
Czterodniowy tydzień pracy oznacza wykonywanie obowiązków przez cztery zamiast pięciu dni tygodniowo. Samo określenie nie przesądza jednak o liczbie godzin, wymiarze etatu ani wynagrodzeniu.
| Model | Godziny tygodniowo | Co się zmienia? |
|---|---|---|
| 4 dni po 8 godzin | 32 | Mniej dni i o 20% mniej godzin |
| 4 dni po 10 godzin | 40 | Dodatkowy dzień wolny, ale dłuższe zmiany |
| 5 dni po 7 godzin | 35 | Krótszy dzień bez dodatkowego dnia wolnego |
| Dodatkowe dni wolne w miesiącu | Zależnie od harmonogramu | Mniej godzin w wybranych okresach |
Dwa ostatnie warianty są innymi sposobami skracania czasu pracy, a nie stałym czterodniowym tygodniem. Dodatkowy dzień wolny nie musi przypadać w piątek. Przy rotacyjnych harmonogramach firma może zachować obsługę klientów przez pięć dni, mimo że poszczególni pracownicy wykonują obowiązki przez mniej dni.
Czy 4-dniowy tydzień pracy będzie obowiązkowy w Polsce?
W Polsce nie obowiązuje powszechny czterodniowy tydzień pracy ani ogólna 32- lub 35-godzinna norma czasu pracy. Podstawowy system nadal przewiduje co do zasady maksymalnie 8 godzin pracy na dobę i przeciętnie 40 godzin w tygodniu. Rządowy pilotaż ma pomóc ocenić możliwe zmiany. Nie jest jednak ustawą skracającą czas pracy, a termin ewentualnego wprowadzenia nowych rozwiązań nie został określony.
Co wiadomo o polskim pilotażu skróconego czasu pracy?
Program „Skrócony czas pracy – to się dzieje!” prowadzi Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS). Jego celem jest sprawdzenie, jak ograniczenie godzin przy zachowaniu wynagrodzenia wpływa na pracowników i działalność organizacji. Do naboru wpłynęły 1994 wnioski. Początkowo wybrano 90 podmiotów, a według późniejszych informacji projekty realizuje 78 pracodawców: 38 firm prywatnych oraz 40 instytucji i spółek publicznych.
Harmonogram i warunki programu
Pilotaż obejmuje przygotowanie organizacji, roczne testowanie wybranych rozwiązań oraz podsumowanie ich rezultatów.
| Etap | Termin |
|---|---|
| Przygotowanie | Do 31 grudnia 2025 r. |
| Testowanie | 1 stycznia – 31 grudnia 2026 r. |
| Podsumowanie | Do 15 maja 2027 r. |
Zgodnie z regulaminem MRPiPS uczestnicy mają ograniczyć łączną liczbę godzin pracy osób objętych pilotażem o co najmniej 10% w pierwszym półroczu 2026 r. i co najmniej 20% w drugim. Redukcja jest liczona dla całej grupy, dlatego harmonogramy poszczególnych pracowników mogą się różnić. Wynagrodzenia uczestników nie mogą spaść poniżej poziomu obowiązującego na początku projektu. Program wymaga również objęcia skróceniem czasu pracy co najmniej połowy pracowników oraz utrzymania zatrudnienia na poziomie nie niższym niż 90% stanu początkowego określonego we wniosku.
Ile wynosi dofinansowanie?
Na realizację programu w latach 2025–2027 przewidziano 50 mln zł z rezerwy Funduszu Pracy. Maksymalne wsparcie jednego projektu wynosi 1 mln zł, a koszt w przeliczeniu na pracownika objętego pilotażem nie może przekroczyć 20 tys. zł. Według MRPiPS średnia przyznana kwota dofinansowania przekroczyła pół miliona złotych. Środki mogą pokrywać między innymi analizy, szkolenia i automatyzację procesów. Nabór do tej edycji zakończył się 15 września 2025 r. Pracodawcy spoza programu mogą natomiast przygotowywać własne rozwiązania zgodne z przepisami.
Jakie są pierwsze wyniki pilotażu skróconego czasu pracy?
W komunikatach z lipca i października 2026 r. MRPiPS informowało o wzroście motywacji i zaangażowania dostrzeganym przez uczestniczących pracodawców. Według resortu organizacje utrzymują stabilność finansową i terminowość, choć dostosowanie grafików pozostaje wyzwaniem. Przykładem są Wodociągi Chrzanowskie, które początkowo przyznawały pracownikom dwa dodatkowe dni wolne miesięcznie, a następnie zwiększyły ich liczbę do czterech. W komunikacie z 2 listopada 2026 r. przedstawicielka przedsiębiorstwa poinformowała o mniejszej absencji chorobowej i liczbie wypadków przy pracy. Nie przedstawiono jednak szczegółowych danych pozwalających przypisać te zmiany wyłącznie krótszemu czasowi pracy. Nadal brakuje końcowych wyników dotyczących produktywności, rotacji i całkowitych kosztów funkcjonowania organizacji.
Czy pracodawca może wprowadzić czterodniowy tydzień pracy już teraz?
Polskie przepisy dopuszczają wykonywanie obowiązków przez mniej niż pięć dni tygodniowo. Warunki wdrożenia zależą jednak od tego, czy pracownicy nadal mają wykonywać przeciętnie 40 godzin, czy ich czas pracy zostanie rzeczywiście skrócony.
Cztery dni po 10 godzin a Kodeks pracy
Art. 143 Kodeksu pracy przewiduje system skróconego tygodnia pracy. Pozwala pracować przez mniej niż pięć dni w tygodniu, przy wydłużeniu dobowego wymiaru maksymalnie do 12 godzin. Okres rozliczeniowy nie może przekraczać jednego miesiąca.
Zastosowanie systemu wymaga wniosku pracownika złożonego w postaci papierowej lub elektronicznej, a jego zastosowanie ustala się w umowie o pracę. Cztery dziesięciogodzinne zmiany mogą być zgodne z prawem, jeśli spełniono pozostałe wymagania dotyczące czasu pracy. Co do zasady pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego i 35 godzin tygodniowego. Przy zmianach dłuższych niż 9 godzin należy zapewnić dodatkową, co najmniej piętnastominutową przerwę, oprócz podstawowej przerwy przysługującej przy pracy trwającej co najmniej 6 godzin. Obie wlicza się do czasu pracy.
Czy 32 godziny oznaczają 4/5 etatu?
W standardowym modelu opartym na 40-godzinnym tygodniu pracy 32 godziny odpowiadają 4/5 etatu. Pracodawca i pracownik mogą jednak uzgodnić zachowanie dotychczasowego wynagrodzenia mimo zmniejszenia wymiaru zatrudnienia.
Osobnej analizy prawnej wymaga rozwiązanie polegające na skróceniu obowiązującego czasu pracy do 32 godzin przy zachowaniu pełnego etatu. Samo zastosowanie art. 143 nie prowadzi automatycznie do takiej zmiany. Przed wdrożeniem konieczne jest również ustalenie zasad rozliczania dodatkowych godzin. Podstawa prawna: Kodeks pracy, Dz.U. z 2026 r. poz. 1245, w szczególności art. 129, 132–134, 143 i 150.
Jak przygotować firmę do krótszego tygodnia pracy?
Przed zmianą harmonogramu potrzebna jest analiza obciążenia zespołu. Część zadań wymaga obecności pracownika w konkretnych godzinach, inne można wykonać wcześniej lub zautomatyzować. Dodatkowy dzień wolny będzie miał inne konsekwencje dla działu administracji niż dla zespołu odpowiedzialnego za ciągłą obsługę klientów.
Przygotowania najlepiej rozpocząć od pięciu pytań:
- Które zadania wymagają codziennej obsługi?
- Ile godzin zajmuje ich realizacja?
- Jakie czynności można uprościć lub zautomatyzować?
- Kto przejmie obowiązki nieobecnych pracowników?
- Czy dostępna obsada wystarczy w godzinach największego obciążenia?
Ile kosztuje skrócenie tygodnia pracy?
Koszt zależy od tego, czy firma zachowa dotychczasowe wynagrodzenia i czy te same zadania uda się wykonać w krótszym czasie. Znaczenie mają również wydatki na reorganizację, zastępstwa i ewentualne zwiększenie zatrudnienia.
Jak zmienia się koszt jednej godziny?
Załóżmy, że pięcioosobowy zespół pracuje po 40 godzin tygodniowo. Po przejściu na 32 godziny dostępna pula czasu pracy zmieni się następująco:
| Parametr | Przed zmianą | Po zmianie |
|---|---|---|
| Liczba pracowników | 5 | 5 |
| Godziny tygodniowo na osobę | 40 | 32 |
| Łączna pula godzin | 200 | 160 |
Firma dysponuje więc o 40 godzinami mniej tygodniowo. Jeśli łączna kwota wynagrodzeń pozostaje bez zmian, koszt jednej zaplanowanej godziny pracy rośnie o 25%. Nie oznacza to jednak takiego samego wzrostu całkowitych wydatków przedsiębiorstwa ani automatycznego spadku liczby wykonanych zadań.
Kiedy potrzebne będzie dodatkowe zatrudnienie?
Nowi pracownicy mogą okazać się potrzebni, gdy po ograniczeniu godzin firma nie będzie w stanie zapewnić wymaganej obsady. Przed rekrutacją należy ustalić, których zadań nie może przejąć obecny zespół, jakie kompetencje są potrzebne i czy konieczny jest kolejny pełny etat. Po określeniu potrzeb kadrowych pomocny będzie moduł raportów rekrutacyjnych AI Power Recruiter. Umożliwia analizę czasu, kosztów i źródeł pozyskiwania kandydatów, ale nie zastępuje kalkulacji kosztów operacyjnych firmy.
Stan informacji: 5 listopada 2026 r.
Źródła:
- Regulamin pilotażu MRPiPS,
- informacje o programie MRPiPS,
- komunikat z 27 października 2026 r., komunikat z 2 listopada 2026 r., Kodeks pracy.
